Ptakom gniazdującym w środowiskach przekształconych przez człowieka możemy pomóc poprzez wieszanie skrzynek lęgowych na drzewach lub ścianach budynków. Budując i wieszając skrzynki lęgowe dla ptaków, przestrzegaj kilku podstawowych zasad, które zawiera załącznik 3.
Do najczęściej spotykanych ptaków żyjących w miastach należą gołębie miejskie, które nie wymagają dokarmiania. Kawki czasami zatykają kominy i otwory wentylacyjne, budując w nich swoje gniazda. Natomiast ulubionym miejscem gniazdowania gawronów w miastach są parki i skwery ze starymi drzewami. Brudzą one odchodami chodniki, parkowe ławki i samochody parkujące pod drzewami, dlatego gniazda tych ptaków często są niszczone.
O tym, że ptaki stwarzają problemy i mieszkańcy próbują dowiedzieć się o możliwościach usunięcia gniazd ptasich świadczyły telefony i pisma składane w Wydziale Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Poznania. Niniejszym informujemy, że ze względów prawnych, a przede wszystkim humanitarnych, nie należy gniazd ptasich usuwać m.in. w czasie, gdy są w nich jaja i pisklęta.
Podstawę prawną objętych ochroną gatunkową dziko występujących zwierząt stanowią przepisy art. 52, 53 i 54 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z póź. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną (Dz. U. Nr 220, poz. 2237 - zał.nr 4).
Do ptaków objętych ochroną ścisłą i częściową stosuje się zakazy określone w art. 52 (zał.nr 5), wśród których są zakazy dotyczące zabijania, okaleczania, chwytania, przetrzymywania, a także posiadania żywych zwierząt, niszczenia jaj, postaci młodocianych, siedlisk i ostoi, gniazd i innych schronień.
Ustawa o ochronie przyrody uwzględnia odstępstwa od tych zakazów, które wynikają z art. 52 ust. 2, w tym m.in.:
- dopuszczenie usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd z budek dla ptaków i ssaków;
- dopuszczenie usuwania od dnia 16 października do końca lutego gniazd ptasich z obiektów budowlanych i terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne,
- wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej, jeżeli technologia prac uniemożliwia przestrzeganie zakazów.
Jeśli chodzi o ptaki objęte ochroną tylko częściową, to stosuje się odstępstwo z art. 52 ust. 2 pkt. 6, a mianowicie dozwolone jest pozyskiwanie gatunków zwierząt lub ich części i produktów pochodnych przez podmioty, które uzyskały zezwolenie wojewody.
Naruszenie któregokolwiek z zakazów lub ograniczeń obowiązujących w stosunku do ptaków objętych ochroną gatunkową jest co najmniej wykroczeniem z art. 127 pkt. 2 lit. e ustawy o ochronie przyrody zagrożonym aresztem albo grzywną. Ustawodawca wystarczająco precyzyjnie ujął przepisy art. 52 ust. 1 i 2 przedmiotowej ustawy.
Podsumowując należy podkreślić, że usuwanie gniazd ptaków chronionych jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy zostały spełnione jednocześnie trzy warunki:
1) czas - tylko od 16 października do końca lutego,
2) miejsce - obiekty budowlane, tereny zieleni,
3) przyczyna - względy bezpieczeństwa lub sanitarne.
Brak któregokolwiek z tych warunków powoduje, że usunięcie gniazda jest zabronione i karalne.
