"Poznański program wspierania rodziny i rozwoju pieczy zastępczej na lata 2026-2028" został przygotowany m.in. na podstawie analizy sprawozdań z odpowiadającego mu dokumentu z poprzednich lat. Dokładny przegląd jego założeń i efektów pozwolił na modyfikację istniejących już wcześniej zadań i utworzenie nowych. Nie zmienił jednak głównego celu - jest nim zapewnienie dzieciom i rodzinom odpowiednich warunków oraz pomocy w trudnych sytuacjach.
Poznań zamierza przede wszystkim wspierać rodziny i wzmacniać ich potencjał - a także zapewniać dzieciom opiekę w sytuacjach kryzysowych.
Miasto wspiera rodziny
Obecnie mieszkańcy stolicy Wielkopolski mogą liczyć na bezpłatną pomoc miejskich jednostek - m.in. poradni psychologiczno-pedagogicznych i punktów porad prowadzonych przez organizacje pozarządowe dofinansowywane przez Miasto.
W szczególnej sytuacji są te rodziny, w których rozpoczyna się kryzys opiekuńczo-wychowawczy. Ogromna odpowiedzialność spoczywa wówczas na pracownikach systemu oświaty i pomocy społecznej - nauczycielach, opiekunach, kuratorach czy lekarzach. Aby przeciwdziałać kierowaniu dzieci bezpośrednio do systemu pieczy zastępczej, w marcu 2024 r. wprowadzono zasady pracy z rodzinami dysfunkcyjnymi, w których występuje problem z opieką nad dziećmi. Do każdej z nich przypisano pracownika socjalnego i asystenta. W mieście działają też liczne placówki wsparcia dziennego - kluby, ogniska, świetlice. Wiele z nich prowadzonych jest przez organizacje pozarządowe przy dofinansowaniu z miejskiego budżetu.
Poznań dla pieczy zastępczej
System pieczy zastępczej to zespół osób, instytucji i działań, które mają zapewnić tymczasową opiekę dzieciom w przypadku, gdy rodzice z różnych przyczyn nie mogą się nimi zajmować. Umieszczenie w nim młodego człowieka następuje po postanowieniu sądu. W Poznaniu funkcję organizatora rodzinnej pieczy zastępczej sprawują Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie oraz Centrum Wspierania Rodzin "Swoboda". Pierwsza z tych instytucji zajmuje się m.in. poszukiwaniem odpowiednich miejsc dla dzieci, druga - szkoli kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, a także wspiera tych mieszkańców Poznania, którzy już podjęli się tego zadania.
Od 2025 roku w Poznaniu rodziny zastępcze oraz prowadzący rodzinne domy dla dzieci otrzymują wsparcie finansowe obejmujące m.in. koszty utrzymania podopiecznych, wydatki związane z niepełnosprawnością dziecka, na utrzymanie lokalu, organizację wypoczynku, a także wynagrodzenie za sprawowaną opiekę.
Miasto oferuje też trzy zupełnie nowe rozwiązania dla rodzin zawodowych. To pakiet medyczny, sportowo-kulturalny oraz wsparcie rozwojowe. Ponadto rozszerzone zostało wsparcie mieszkaniowe. Pakiet medyczny pozwala otrzymać do 2500 zł miesięcznie na potrzebną diagnostykę, opiekę lekarską z wizytami domowymi, opiekę stomatologiczną, fizjoterapeutyczną lub rehabilitacyjną. Sportowo-kulturalny może zapewnić do 1000 zł na dziecko w danym roku - na aktywności związane ze sportem, rekreacją i rozrywką. Z kolei wsparcie rozwojowe przeznaczone jest m.in. na szkolenia i wynosi do 500 zł miesięcznie.
Rodziny zastępcze zawodowe mogą też otrzymać pomoc potrzebną do utrzymania mieszkania lub domu, w którym mieszkają - czyli pieniądze na opłaty za czynsz, najem, prąd, wodę, gaz, usługi telekomunikacyjne i inne. Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej takie wsparcie przysługuje rodzinom z przynajmniej 4 dzieci. Jednak w Poznaniu taką pomoc dostaną także te z trójką podopiecznych.
Jak wygląda proces kwalifikacji na rodzinę zastępczą?
Decyzja o zostaniu rodziną zastępczą to ważny krok, który wymaga zarówno odpowiedniego przygotowania, jak i weryfikacji kandydatów do podjęcia tej odpowiedzialnej roli. Proces kwalifikacyjny prowadzony przez Centrum Wspierania Rodzin "Swoboda" został zaplanowany tak, aby zapewnić bezpieczeństwo dzieciom oraz jak najlepiej przygotować przyszłych opiekunów.
Pierwszym etapem jest złożenie kompletu wymaganych dokumentów (ich wykaz można znaleźć na stronie CWR "Swoboda"). Po ich weryfikacji pracownik Centrum kontaktuje się z kandydatami, by umówić wizytę w miejscu ich zamieszkania. Kolejnym etapem są spotkania diagnostyczne - rozmowy z psychologiem, które odbywają się w siedzibie CWR "Swoboda". Ten etap ma kluczowe znaczenie dla oceny gotowości do przyjęcia dziecka i radzenia sobie z jego często trudnymi doświadczeniami.
Następnie sprawa trafia do zespołu, który analizuje całościową sytuację kandydatów i podejmuje decyzję o zakwalifikowaniu do szkolenia. Trwa ono zazwyczaj około sześciu sobót. Program obejmuje zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i praktyczne aspekty opieki nad dzieckiem.
Po zakończeniu części szkoleniowej kandydaci odbywają 12 godzin praktyk w rodzinach zastępczych zawodowych lub pogotowiach rodzinnych. To niezwykle ważny etap, który pozwala zobaczyć, jak w praktyce wygląda codzienne funkcjonowanie takich miejsc oraz z jakimi wyzwaniami wiąże się opieka nad dzieckiem. Zwieńczeniem całego procesu jest uzyskanie zaświadczenia potwierdzającego ukończenie szkolenia. Odpowiednia informacja przekazywana jest następnie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Od tego momentu kandydaci oczekują na możliwość objęcia opieką dziecka.
Proces kwalifikacyjny, choć wieloetapowy, ma jeden nadrzędny cel - zapewnienie dzieciom bezpiecznego i wspierającego środowiska oraz przygotowanie rodzin do pełnienia jednej z najważniejszych ról społecznych.
W pierwszym półroczu 2026 roku zaplanowano trzy tury szkoleń dla kandydatów na rodziny zastępcze. Pierwsza z nich została już zrealizowana. Druga rozpoczyna się 28 marca i potrwa do 16 maja, jednak wszystkie miejsca na tę edycję zostały już wyczerpane. Kolejna, trzecia tura szkolenia odbędzie się w terminie od 23 maja do 27 czerwca.
AW
