Zapewne nie raz przyglądałeś się płynącym wodom rzek, strumieni, rowów i zastanawiałeś się, skąd one płyną i dokąd. Wody powierzchniowe płynące stanowią element środowiska najbardziej narażony na degradację ze strony człowieka i jego gospodarczej działalności.
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu w oparciu o wyniki prowadzonego monitoringu wód powierzchniowych stwierdził, że w ostatnich latach zmniejszyło się stężenie zanieczyszczeń w poznańskich ciekach. Jednakże wody Warty i jej dopływów w dalszym ciągu charakteryzują się nadmierną zawartością substancji biogennych i wysokim zanieczyszczeniem bakteriologicznym. Badania wykazały, że w niektórych ciekach stwierdzono ponadnormatywne stężenia azotu azotynowego i fosforu ogólnego. System kanalizacji miejskiej obsługuje około 98% mieszkańców Poznania. Prawidłowe odprowadzanie i unieszkodliwianie ścieków z gospodarstw domowych warunkuje utrzymanie higieny mieszkań i zapewnia ochronę środowiska naturalnego.
Zanieczyszczone wody powierzchniowe wymagają działań, związanych m.in. z wyeliminowaniem niekontrolowanych zrzutów nieczystości płynnych do cieków wodnych i wód otwartych, głównie na obrzeżach miasta. Zadanie to uwzględniono w "Programie Ochrony Środowiska dla miasta Poznania na lata 2004-2007".
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z 13 września 1996 r. oraz uchwała Rady Miasta Poznania z dnia 23 listopada 2004 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Poznania (zał. 1) stanowią podstawowe regulacje prawne w zakresie postępowania m.in. z nieczystościami płynnymi. Zgodnie z § 3 , pkt. 2 ww.uchwały "zabrania się odprowadzania nieczystości ciekłych do rowów otwartych, zbiorników wodnych, kanalizacji deszczowej oraz pompowania ich na pola, łąki, itp.".
W listopadzie 2004 r. Wydział Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Poznania zlecił przeprowadzenie kontroli w zakresie gospodarki wodno - ściekowej prowadzonej na terenach nieruchomości położonych wzdłuż cieków Pokrzywka i Rowu Dworskiego, przepływających w rejonie Szczepankowo - Spławie.
Dokonano 144 kontroli, z tego na 96 posesjach nie stwierdzono nieprawidłowości w prowadzonej gospodarce wodno-ściekowej. W pięciu przypadkach odnotowano całkowity brak zbiorników bezodpływowych, natomiast w 43 przypadkach wykryto nieprawidłowości, począwszy od braku szczelnego dna w zbiorniku, nieszczelności ścian, licznych odejść (do rowów oraz w grunt),po sytuacje wylewania się nieczystości płynnych ze zbiorników. W ośmiu przypadkach firma kontrolująca dokonała zacementowania nielegalnych wylotów wyprowadzonych ze zbiorników do cieków, a w 3-ech przypadkach właściciele sami zlikwidowali nielegalne ujścia wychodzące bezpośrednio do cieków, którymi płyną wody znacznie zanieczyszczone.
Właściciele nieruchomości zobowiązani są do odprowadzania nieczystości ciekłych wyłącznie do kanalizacji sanitarnej, do zbiornika bezodpływowego lub do przydomowej oczyszczalni ścieków bytowych. W przypadku stwierdzenia nieszczelności zbiornika bezodpływowego kosztami ekspertyzy, wywozu nieczystości ciekłych i czyszczenia obciążony zostanie właściciel nieruchomości. Właściciele nieruchomości zabudowanych, wyposażonych w szczelne zbiorniki bezodpływowe do gromadzenia nieczystości ciekłych, zobowiązani są na własny koszt do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w terminie nie dłuższym niż w ciągu jednego roku.
Prowadzone na terenie miasta kontrole gospodarki wodno - ściekowej mają na celu sprawdzenie szczelności zbiorników bezodpływowych (szamb) i rachunków za wywóz nieczystości płynnych, a także zlokalizowanie nielegalnych wylotów do istniejących cieków i zbiorników wodnych. Posiadanie rachunków jest udokumentowaniem wywozu ścieków. W przypadku, gdy właściciel nie udokumentuje korzystania z usług przewoźnika obowiązek usuwania i unieszkodliwiania odpadów komunalnych przejmuje Miasto w trybie wykonania zastępczego, pobierając opłatę w wysokości dwukrotnego kosztu tej usługi (§ 5, pkt. 8 ww.ustawy).
Dodatkowo właściciele nieruchomości zobowiązani są do zawarcia pisemnej umowy w zakresie odbioru nieczystości płynnych z podmiotem posiadającym stosowne zezwolenie i przechowywania za okres 3 lat dowodów płacenia za usługi w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych, w celu okazania dokumentów instytucjom kontrolnym, posiadającym uprawnienia do przeprowadzania kontroli (§ 5, pkt. 7 uchwały).
Jak widać pomimo rosnącej świadomości ekologicznej mieszkańców, zdarzają się przypadki braku odpowiedzialności z ich strony. Postępując zgodnie z przepisami, troszcząc się o czystość wód mamy szansę przyczynić się do tego, że przytoczone słowa Czesława Miłosza nie będą odzwierciedleniem otaczającej nas rzeczywistości.
Tak, to prawda, że krajobraz trochę się zmienił.
Gdzie były lasy, teraz gruszki fabryk i cysterny.
Zbliżając się do mostów przy ujściu rzeki zatykamy nosy,
W jej nurcie ropa i chlor, i związki metalu [... ]
Czytaliśmy u dawnych poetów o zapachu ziemi
I o konikach polnych. Dziś omijamy pola.