Radny Adam Szabelski złożył zapytanie w sprawie w sprawie ochrony jerzyków w Poznaniu.
Radny przypomina, że jerzyki są gatunkiem ptaków objętym ochroną prawną i pełnią niezwykle istotną rolę w ekosystemie miejskim, na przykład poprzez ograniczanie liczby owadów. Niestety, ich populacja w miastach, jak twierdzą mieszkańcy, ulega zmniejszeniu, co związane jest przede wszystkim z utratą miejsc lęgowych w wyniku termomodernizacji budynków oraz remontów elewacji.
Adam Szabelski prosi o informację na temat podejmowanych przez Miasto działań w celu ochrony siedlisk jerzyków i innych ptaków miejskich, czy prowadzone są kontrole inwestycji pod kątem przestrzegania przepisów o ochronie ptaków, a także czy planowane są programy montażu kolejnych budek lęgowych dla jerzyków na budynkach publicznych lub wsparcie takich inicjatyw wśród wspólnot mieszkaniowych. Chce także wiedzieć czy Miasto współpracuje z organizacjami pozarządowymi lub ekspertami w zakresie monitorowania populacji jerzyków oraz innych ptaków.
Miasto odpowiada, że w lipcu 2021 r. zarządzeniem Prezydenta Poznania wprowadzone zostały standardy ochrony ptaków i nietoperzy w miejskiej przestrzeni architektonicznej. Dotyczą one planowania i realizacji prac budowlanych, w tym remontowych i termomodernizacyjnych oraz odtwarzania siedlisk. Wprowadzenie ich ma uświadomić inwestorom konieczność przestrzegania przepisów z zakresu ochrony gatunkowej - z naciskiem na fakt, że przed przystąpieniem do prac remontowych lub termomodernizacyjnych konieczne jest wykonanie inwentaryzacji budynku pod kątem jego zasiedlenia przez ptaki i nietoperze. W zarządzeniu opisane są także działania zapobiegawcze, łagodzące i kompensacyjne, które mają zapobiec utracie miejsc lęgowych oraz schronień ptaków i nietoperzy w mieście.
Wydział Klimatu i Środowiska regularnie przypomina jednostkom miejskim o konieczności stosowania zarządzenia. Co roku przypomina również wspólnotom i spółdzielniom mieszkaniowym o obowiązku stosowaniu przepisów o ochronie środowiska w zakresie ochrony ptaków, zachęcając jednocześnie do stosowania standardów.
Miasto systematycznie od wielu lat prowadzi działania informacyjno-edukacyjne w celu zapobiegania niszczenia siedlisk jerzyków, zapewnienia im ochrony i utrzymania siedlisk. Wskazuje także działania łagodzące i kompensacyjne dla istniejących lub planowanych siedlisk.
Wydział Klimatu i Środowiska na bieżąco reaguje na otrzymywane zgłoszenia dotyczące złamania zakazów wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt oraz w ustawie o ochronie przyrody. Przepisy wprowadzają m.in. zakazy niszczenia siedlisk lub ostoi, które są obszarem rozrodu, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania dziko występujących zwierząt należących do gatunków objętych ochroną ścisłą oraz częściową. Wprowadzają zakazy niszczenia, usuwania lub uszkadzania gniazd.
Pracownicy Wydziału weryfikują wszystkie zgłoszenia, podejmują wizje terenowe w dniu otrzymanego zgłoszenia (najpóźniej w kolejnym dniu roboczym), a po ich potwierdzeniu przekazują do odpowiednich organów, które są właściwe do prowadzenia dalszego postępowania (tj. Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Policji, Powiatowego Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania i Prokuratury Rejonowej w Poznaniu).
W ramach postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach analizowany jest wpływ planowanej inwestycji na środowisko. Sprawdzany jest faktyczny stan terenu planowanego przedsięwzięcia, ingerencja inwestycji w środowisko, a także możliwe rozwiązania chroniące je. W zależności od inwestycji wraz z inwestorem analizowanie są różne rozwiązania, mające pozytywny wpływ na przyrodę (np. w zakresie zakładania budek lęgowych), które ostatecznie zostaną określone jako obowiązkowe do zrealizowana w planowanym przedsięwzięciu.
Od 2023 roku na terenie Poznania zamontowano w ponad 600 budek lęgowych, zarówno dla jerzyków, jak i innych gatunków ptaków. W 2025 roku zamontowano 99 budek lęgowych dla jerzyków na budynkach publicznych (Szkoła Podstawowa nr 66, Zespół Szkół Zawodowych nr 1, Zespół Szkół z Oddziałami Sportowymi nr 1). Kolejne 180 budek lęgowych zawieszono w parkach i zieleńcach. Skontrolowano także i - gdy była taka potrzeba - wymieniono budki zawieszone na drzewach zlokalizowanych na terenach zieleni miejskiej.
Obecnie Wydział Klimatu i Środowiska pracuje nad wsparciem inicjatyw dotyczących ochrony ptaków wśród spółdzielni mieszkaniowych, wspólnot mieszkaniowych oraz mieszkańców.
Od 2010 roku ogłaszane są konkursy na realizację zadań w zakresie ochrony przyrody dla organizacji pożytku publicznego. W tym roku w ramach konkursu wyodrębniono oferty ukierunkowane na ochronę ptaków w przestrzeni miejskiej.
Do realizacji zaproponowano zadanie polegające na ochronie i odtwarzaniu siedlisk ptaków na terenie Poznania ze szczególnym uwzględnieniem jerzyków Apus apus (jerzyk zwyczajny). Celem zadania jest ochrona ptaków, które występują na terenie miasta, przed utratą przez nie warunków niezbędnych do życia oraz aktywne włączenie się mieszkańców Poznania w ich ochronę. Na realizację zadania przewidziano 50 tys. zł.
Drugi ogłoszony konkurs dotyczy działań związanych z "Edukacją ekologiczną - kształtowanie postaw przyjaznych środowisku i ochroną przyrody". Będą to m.in.: warsztaty, konkursy, prelekcje, happeningi, wydawnictwa cykliczne, rolki/posty. Głównym celem jest podniesienie świadomości i poziomu wiedzy mieszkańców (w szczególności dzieci i młodzieży z poznańskich szkół na temat zwierząt żyjących dziko na terenie miasta) oraz korzyści płynących z bytowania zwierząt (ze szczególnym uwzględnieniem jerzyków).
Ponadto Miasto współpracuje z Katedrą Zoologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i korzysta z pomocy specjalistów z dziedziny ptaków w celu podejmowania korzystnych działań dla zwierząt i przyrody. Dodatkowo w razie potrzeby zatrudniani są specjaliści (m.in. ornitolodzy), którzy pełnią specjalistyczny nadzór nad pracami w terenie.
MM/WMP
Powyższa treść została przygotowana przez biuletyn/Wydawnictwo Miejskie Posnania
Niewielki ptak z gatunku jerzykowatych, najbliżej spokrewniony z kolibrem. Rozpiętość skrzydeł ok. 40 cm, długość ok. 18 cm, masa od 32 do 50 g, ciemnobrązowy, prawie czarny. Lata bardzo szybko: od 40 do 100 km/h, na dłuższych przelotach nawet 160 km/h. Jerzyki żyją ponad 20 lat.
Żywi się owadami, zjadając dokuczliwe muchy, meszki i komary. Całe życie (oprócz wysiadywania jaj i karmienia młodych) spędza w powietrzu. Gniazd nie buduje, lecz wykorzystuje znalezione szczeliny i otwory, do których zawsze wraca. Ze względu na specyficzny układ palców (wszystkie cztery "do przodu") jerzyk nie może chodzić, natomiast doskonale przyczepia się do pionowych powierzchni. Każdego dnia jerzyki przelatują co najmniej 1000 kilometrów.
Ptaki te przylatują z Afryki Południowej i wracają zawsze do tego samego miejsca. W Polsce zjawiają się w pierwszych dniach maja. Kiedyś przylatywały wcześniej - w kwietniu "na świętego Jerzego", stąd jego nazwa. Odlatują już w pierwszych dniach sierpnia, najpóźniej w połowie miesiąca. Jerzyki nie wymagają dokarmiania zimą, nie brudzą elewacji ani otoczenia, gdyż ich odchody są praktycznie niedostrzegalne, rozpylają się w powietrzu. (źródło: jerzykiwpolsce.pl)