Połączone posiedzenie aż czterech komisji merytorycznych zostało zwołane w celu procedowania projektu uchwały wniesionego w wyniku obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej - w sprawie utworzenia parku kulturowego "Ostrów Tumski, Ostrówek i Śródka - najstarsze dzielnice miasta Poznania".
W sali sesyjnej Urzędu Miasta zebrali się radni z czterech Komisji: Polityki Przestrzennej; Ochrony Środowiska i Gospodarki Komunalnej; Rewitalizacji i Inicjatyw Lokalnych; Kultury i Nauki. Obecni byli również inicjatorzy projektu uchwały, urzędnicy z wydziałów i jednostek miejskich oraz inne osoby zainteresowane tematem. Pierwsza prezentacja projektu uchwały odbyła się podczas sesji w listopadzie 2025 roku. Wówczas Rada Miasta podjęła decyzję, aby dalsze procedowanie odbywało się w czterech wspomnianych komisjach merytorycznych.
Przedstawiciele komitetu inicjatywnego projektu uchwały argumentują, że Ostrów Tumski, Ostrówek i Śródka będąc najstarszymi dzielnicami Poznania, ze względu na swoje walory historyczne, kulturowe i przyrodnicze powinny być szczególnie chronione. Ich zdaniem przyjęty niedawno plan ogólny Miasta Poznania nie chroni tego obszaru w dostateczny sposób przed zabudową, stąd propozycja utworzenia parku kulturowego. Inicjatorzy projektu uchwały argumentują, że Ostrów Tumski to ostatnia wyspa w Poznaniu, położona w centrum, w enklawie zieleni stanowiącej zwornik unikalnego poznańskiego systemu klinów zieleni. To również kolebka państwowości polskiej. Tutaj znajdują się bezcenne zabytki, objęte osobnymi wpisami do rejestru zabytków, w tym palatium Mieszka I i kaplica Dobrawy, najstarsza w Polsce katedra z nekropolią pierwszych władców, wczesnopiastowskie i późnogotyckie umocnienia, cenne pozostałości XIX-wiecznych fortyfikacji. Nieprzebadana pod względem archeologicznym północna część Ostrowa wymaga specjalnego traktowania.
Inicjatorów niepokoją plany intensywnej zabudowy mieszkaniowej, która ich zdaniem może wpłynąć negatywnie na walory przyrodnicze tego miejsca oraz związane z dziedzictwem historycznym. Wspomina się również o zagrożeniach związanych z intensyfikacją ruchu samochodowego oraz naruszeniem stosunków gruntowo-wodnych w wyniku prac budowlanych. Podkreśla się, że wyspę należy postrzegać całościowo, uwzględniając wszystkie ryzyka.
Wnioskodawcy zaprezentowali propozycję alternatywną wobec osiedla mieszkaniowego. Jest nią koncepcja centrum naukowo-edukacyjnego i laboratorium dziejów, które jednocześnie nie stanowiło by zagrożenia dla krajobrazu kulturowego i przyrodniczego. W ramach projektu miałaby również znaleźć się przestrzeń rekreacyjna z widokiem na katedrę. Byłaby to również nowa wizytówka promocyjna Poznania.
Miejska Konserwator Zabytków Joanna Bielawska-Pałczyńska podkreślała, że park kulturowy jest jedną z form ochrony zabytków, a na podstawie jej funkcjonowania na Starym Mieście można powiedzieć, że jest to narzędzie bardzo skutecznie. Jednak aby działanie takie było skuteczne wymaga czasu i współpracy wielu jednostek i instytucji. Utworzenie parku kulturowego na Starym Mieście poprzedzone było m.in. akcją informacyjną, konsultacjami społecznymi, warsztatami z udziałem ekspertów. Ponadto przewidziano czas na dostosowanie się do przepisów. Powołując park kulturowy należy m.in. precyzyjnie określić jego granice, a także podać katalog ograniczeń i zakazów. Biuro MKZ podjęło współpracę z Uniwersytetem im. A. Mickiewicza w kierunku rozpoznawczych badań archeologicznych na terenie Ostrowa Tumskiego. Prace planowane są do końca 2026 roku.
W dyskusji radny Przemysław Alexandrowicz przestrzegał, że wybudowanie na Ostrowie Tumskim wielokondygnacyjnych budynków mieszkalnych nieodwracalnie zaburzy krajobraz kulturowy tego miejsca, a także warunki gruntowo-wodnej.
Przewodniczący Rady Miasta Grzegorz Ganowicz mówił, że to niezwykle ważne miejsce dla Poznania powinno być dobrze zagospodarowane i służyć też następnym pokoleniom. Zwrócił uwagę, że już w planie ogólnym uchwalonym przez Radę Miasta Poznania ograniczono możliwą maksymalną skalę zabudowy w tym miejscu. Rada zdecydowała też o przeznaczeniu środków na badania, o których mówiła miejska konserwator zabytków. Samą formę ustanowienia parku kulturowego uchwala się w dwóch etapach, a także trzeba te przepisy dobrze przygotować, o czym również wspomniała Joanna Bielawska-Pałczyńska. Podzielając możliwość użycia narzędzia parku kulturowego do ochrony przestrzeni Ostrowa Tumskiego, Grzegorz Ganowicz sugerował powołanie zespołu interdyscyplinarnego, zintegrowanego wokół MKZ, który przygotowałby odpowiednią procedurę działania. Radny Łukasz Mikuła - przewodniczący Komisji Polityki Przestrzennej - przypomniał, że podobny zespół został stworzony dla parku kulturowego na Starym Mieście i zachęcał, aby korzystać ze sprawdzonych wzorców.
Stanowisko Rady Osiedla Ostrów Tumski-Środka-Zawady-Komandoria zaprezentowali jej przedstawiciele, którzy popierają inicjatywę parku kulturowego i ochronę przed zabudową. Sugerowano również rozpisanie konkursu na sposób zagospodarowania tej części Ostrowa Tumskiego. Radny Przemysław Plewiński apelował, aby omawiany obszar uchronić przed zabudową w czasie trwania prac nad przygotowaniem dokumentów dla wprowadzenia parku kulturowego. Wyraził jednocześnie zdziwienie, że w dyskusji nie słychać głosów strony kościelnej, której obiekty znajdują się na Ostrowie Tumskim.
Radny Wojciech Kręglewski odnosząc się do alternatywnej propozycji centrum naukowo-edukacyjnego zauważył, że to także projekt niosący za sobą sporą zabudowę tego miejsca oraz generujący duży ruch pojazdów, którymi przyjeżdżali by turyści.
Radni z czterech Komisji popierając ideę parku kulturowego wskazali, że ze względu na wątpliwości dotyczące konstrukcji prawnej obywatelskiego projektu uchwały, należy zaopiniować go negatywnie, a jednocześnie rozpocząć jak najszybciej prace nad parkiem kulturowym zgodnie z odpowiednimi procedurami i trybem, o których mowa była wcześniej. W stanowisku komisje zwracają się do Prezydenta Poznania o powołanie zespołu zadaniowego pod kierunkiem Miejskiego Konserwatora Zabytków w celu utworzenia parku kulturowego "Ostrów Tumski, Ostrówek i Śródka - najstarsze dzielnice miasta Poznania". Jeśli chodzi o projekt uchwały został on pozytywnie zaopiniowana przez Komisję Ochrony Środowiska o Gospodarki Komunalnej, a negatywnie przez pozostałe trzy komisje.
MM/WMP
Powyższa treść została przygotowana przez biuletyn/Wydawnictwo Miejskie Posnania