Pytanie ma związek z ostatnim przypadkiem pogryzienia mieszkanki Poznania przez agresywnego psa. Radna prosi o udzielenie informacji jak dużo jest zgłoszeń dokonywanych przez mieszkańców w takich sprawach oraz jakie są w tym przypadku procedury Straży Miejskiej. Interesuje ją czy w ostatnim czasie były nakładane kary w postaci mandatu, grzywny lub w innej formie w oparciu o zapisy Kodeksu wykroczeń, a także czy były prowadzone postępowania w ramach wydawania decyzji administracyjnych nakazujące odpowiednie zabezpieczenie psa, szkolenie lub inne środki zapobiegawcze w oparciu o Ustawę o ochronie zwierząt. Małgorzata Dudzic-Biskupska pyta również czy były przypadki odebrania psa właścicielowi w związku ze zgłoszeniem agresywnego zachowania zwierzęcia oraz ile mandatów wydała Straż Miejska w związku z brakiem kagańca u psów ras uznawanych za agresywne lub u psów zagrażających otoczeniu.
Statystyki
W odpowiedzi dla radnej Straż Miejska wyjaśnia, że nie prowadzi odrębnej kategorii zgłoszeń dla psów rasy agresywnej. Prowadzi natomiast kategorię "zwierzęta", w której znajduje się podkategoria "psy - bezpieczeństwo", w której od stycznia 2025 r. do lutego 2026 r. odnotowano 1351 interwencji mieszkańców. Były to w większości zdarzenia związane z niezachowaniem zasad dotyczących trzymania psów (wszystkich - nie tylko psów ras agresywnych) w czasie przebywania na terenach publicznie dostępnych.
Z informacji przekazanej przez Komendę Miejską Policji w Poznaniu wynika, że w 2025 i 2026 roku odnotowano 39 interwencji policji w związku związanych ze zwierzętami stanowiącymi zagrożenie (pogryzieniem przez psa, agresywnym psem, nie zachowaniem ostrożności przy trzymani zwierzęcia). Ponadto na Krajowej Mapie Zagrożeń Bezpieczeństwa odnotowano: 34 zgłoszenia z kategorii "Wałęsające się bezpańskie psy", z czego nie potwierdzono 30 zgłoszeń, 2 zostały potwierdzone, a 2 zakwalifikowane jako żart lub pomyłka.
Procedury
Z odpowiedzi dowiadujemy się również, że istnieją zasady postępowania przy interwencjach wobec psów biegających luzem lub szerzej - wobec zwierząt w ogóle. Interwencje związane z psami biegającymi bez uwięzi realizowane są bez względu na to czy na miejscu obecny jest właściciel. Tego typu działania dotyczą również psów agresywnych. W przypadku obecności na miejscu właściciela - strażnicy podejmują czynności wobec niego, które kończą się mandatem karnym lub wnioskiem o ukaranie do sądu, albo pouczeniem lub zwróceniem uwagi. Jeśli właściciela nie ma na miejscu strażnicy podejmują schwytania zwierzęcia i starają się ustalić opiekuna. Jeżeli jest to możliwe, zwierzę przewożone jest do właściciela, wobec którego są następnie podejmowane czynności. W razie braku możliwości ustalenia właściciela - pies przewożony jest do schroniska dla zwierząt.
Jeżeli znany jest właściciel strażnicy sprawdzają także czy pies ma obowiązkowe szczepienia przeciwko wściekliźnie. W przypadku wystąpienia szkody w wyniku ataku psa, gdy okaże się, że jej wartość przekracza wysokość 800 zł albo nastąpił uszczerbek na zdrowiu, sprawa jest przekazywana do Policji w celu wszczęcia dochodzenia.
Przestrzeganie przepisów związanych z trzymaniem psów sprawdzane jest w trakcie tzw. kontroli dobrostanu (które w większości przypadków realizuje Ekopatrol). Kontrole są prowadzone są w przypadkach podejrzenia co do możliwości znęcania się nad zwierzęciem. Straż Miejska nie wprowadza rozróżnienia czy nałożona kara dotyczy psa rasy uznawanej za agresywną. Od stycznia 2025 r. do lutego 2026 r. Straż Miejska, zgodnie z art. 77 Kodeksu wykroczeń, 132 razy zastosowała grzywnę.
Ustawa o ochronie zwierząt nie daje możliwości wydawania decyzji administracyjnych w sprawach zabezpieczenia psa, wykonania szkolenia (właściciela lub zwierzęcia) albo w sprawie "środków zapobiegawczych". Ewentualne zalecenia wydawane są w ramach postępowania w sprawach o wykroczenia lub podobnych przypadkach (np. pies uciekł bez winy właściciela). Nie mają one jednak formy decyzji administracyjnej, lecz zaleceń w celu uniknięcia podobnych sytuacji w przyszłości. Natomiast tymczasowe odebranie zwierzęcia w związku ze znęcaniem się następuje w drodze decyzji administracyjnej organu gminy - w Poznaniu, w imieniu Prezydenta Miasta, decyzje takie wydaje Wydział Gospodarki Komunalnej.
Ustawodawstwo
Ustawa o ochronie zwierząt, w sytuacji ataku agresywnego psa na człowieka, nie zapewnia podstawy prawnej do odbioru czasowego zwierzęcia ani nakazania zastosowania innych środków zapobiegawczych w trybie administracyjnym. W przypadkach zgłoszenia pogryzienia człowieka przez psa postępowania prowadzone są wyłącznie przez Policję w kierunku popełnienia wykroczenia bądź przestępstwa, a nie automatycznie w kierunku przepadku/odbioru zwierzęcia. Z kolei art. 10a ustawy dotyczy zakazu puszczania luzem psów bez możliwości ich kontroli i bez oznakowania umożliwiającego identyfikację właściciela lub opiekuna na terenie publicznym. W skrajnych przypadkach braku kontroli nad psem art. 37 ust. 3 przewiduje możliwość orzeczenia przepadku zwierzęcia przez sąd w trybie karnym, jednak bez roli organu administracji. Ten zapis nie daje zatem organom administracji ani służbom rozwiązania natychmiastowego i nie ma zastosowania interwencyjnego.
Prawo miejscowe
Na gruncie przepisów prawa miejscowego zapisy dotyczące obecności psów w przestrzeni publicznej znajdują odzwierciedlenie w rozdziale 10 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta. Regulamin określa zasady utrzymywania zwierząt domowych przez właścicieli lub opiekunów na terenie Poznania, m.in. zachowanie bezpieczeństwa i środków ostrożności zapewniających ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi, zobowiązanie właściciela lub opiekuna do podjęcia środków chroniących osoby trzecie przed niechcianym bezpośrednim kontaktem ze zwierzęciem, czy obowiązek wyprowadzania psów przez osoby, które są w stanie sprawować odpowiedni nadzór nad zwierzęciem. To właściciele psów odpowiadają zatem za stały skuteczny dozór nad psami, adekwatny do wielkości, rasy i cech osobniczych. Nieprzestrzeganie zapisów Regulaminu może skutkować karą grzywny.
Przepisy nie przewidują prowadzenia postępowań administracyjnych w kwestii odbioru psa, w związku ze zgłoszeniem agresywnego zachowania zwierzęcia. W przypadku udowodnionej/napotkanej agresji psa Policja prowadzi postępowanie w kierunku popełnienia wykroczenia bądź przestępstwa (w ramach Kodeksu wykroczeń lub Kodeksu karnego).
Kiedy pies staje się agresywny
Zachowania agresywne psów często występują u zwierząt zaniedbanych, sfrustrowanych nieprawidłowymi warunkami ich utrzymania, długotrwale izolowanych od innych przedstawicieli swojego gatunku i od ludzi. Takie zachowania są rozpatrywane w całości postępowania administracyjnego w przypadku znęcania się nad psem. Samo zachowanie zwierzęcia nie stanowi podstawy do odbioru w myśl przepisów.
W ramach wydawanych z upoważnienia Prezydenta decyzji administracyjnych o odbiorze czasowym psów z powodu znęcania się nad zwierzętami były przypadki psów wykazujących zachowania agresywne, które następnie w schronisku dla zwierząt w Poznaniu były objęte wsparciem behawiorysty. Akty agresji nie były tu bezpośrednio powodem ich odbioru, ale częścią lub objawem całości sytuacji danego zwierzęcia.
Zdarza się też, że w przypadku problemów z zachowaniem psa, wynikającym z niewłaściwego prowadzenia przez człowieka, swoją pomoc oferują organizacje prozwierzęce. W niektórych sytuacjach właściciele dobrowolnie zrzekają się zwierząt w związku ze zdiagnozowanymi problemami z zachowaniem psa i brakiem kompetencji, narzędzi lub woli do naprawienia sytuacji. W przypadku psów, o których mowa w zapytaniu Małgorzaty Dudzic-Biskupskiej, doszło właśnie do zrzeczenia uzyskanego przez Fundację Wielkopolski Inspektorat Ochrony Zwierząt. Przy czym fakt zrzeczenia się własności nie wyklucza i nie wpływa na sprawę karną prowadzoną przez Policję w związku z atakiem na człowieka i nieupilnowaniem zwierzęcia.
Podsumowanie
W odpowiedzi dla radnej podkreśla się, że organy gminy i służby porządkowe nie mogą przymusowo i wbrew woli właściciela odebrać psa w sytuacji stworzenia zagrożenia dla innych zwierząt i ludzi. Bezpośrednie zastosowanie ma tu jednak za każdym razem Kodeks wykroczeń, odpowiedzialność cywilna czy ostatecznie - wyrok sądu o przepadku zwierzęcia.
Właściciel zwierzęcia odpowiada za jego zachowanie w przestrzeni publicznej i ponosi odpowiedzialność za ewentualny akt agresji psa. Jednocześnie organy administracji i służb nie mogą bez ustawowych delegacji ingerować w swobody obywatelskie i prawo własności.
Przesłanką do czasowego rozdzielenia psa od jego dotychczasowego właściciela przez organy gminy może być, zgodnie z przepisami, wyłącznie aspekt ochrony tego zwierzęcia. Natomiast o trwałym odbiorze, czyli przepadku zwierzęcia na rzecz Skarbu Państwa, może zdecydować wyłącznie sąd, również w następstwie wykroczenia za brak nadzoru nad zwierzęciem.
MM/WMP
Powyższa treść została przygotowana przez biuletyn/Wydawnictwo Miejskie Posnania
