Program UNESCO "Pamięć Świata" (Memory of the World) został utworzony w roku 1992. Jego celem jest podejmowanie działań służących zachowaniu, ratowaniu i udostępnianiu dziedzictwa dokumentacyjnego. Najbardziej widocznym przejawem działalności Programu jest międzynarodowa Lista, na którą wpisywane są obiekty o światowym znaczeniu historycznym lub cywilizacyjnym. Aktualnie obejmuje ona 300 dokumentów. Dwanaście z nich reprezentuje polskie dziedzictwo dokumentacyjne (m.in. autograf dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus przechowywany w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie, rękopisy Fryderyka Chopina w zbiorach Biblioteki Narodowej i Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie, tablice 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980, przechowywane w Narodowym Muzeum Morskim w Gdańsku, Archiwum Radziwiłłów i Księgozbiór Nieświeski, część znajdująca się w Polsce przechowywana w AGAD i inne). Biblioteka Raczyńskich wśród instytucji, których obiekty znalazły się na Liście, jest jedyną instytucją samorządową i jedyną biblioteką publiczną.
Rękopis ze zbiorów Biblioteki Raczyńskich, który otrzyma certyfikat wpisania na Listę Krajową Programu UNESCO "Pamięć Świata", to zabytkowy kodeks z białoruską wersją legendy o Tristanie i Izoldzie datowany na XVI i XVII w. Kodeks jest autentycznym przykładem tradycji kulturowej, w której powstał, jest źródłem historycznym i unikatem o szczególnej wartości dla kultury Polski i Europy wschodniej, a jego historia jest wyrazem spójności kulturowej cywilizacji europejskiej. Zdaniem badaczy pierwszymi właścicielami kodeksu była rodzina Unichowskich, a pod koniec XVII w. trafił on do Archiwum książąt Radziwiłłów w Nieświeżu. Prawdopodobnie jego kolejnym posiadaczem był Julian Ursyn Niemcewicz, mający w zasobie swojej biblioteki również inne liczne Radziviliana. W zbiorach Biblioteki Raczyńskich rękopis znajduje się niemal od początku istnienia książnicy - w 1835 r. od Niemcewicza nabyła go Konstancja Raczyńska i przekazała bibliotece publicznej ufundowanej w 1829 r. przez swego męża, Edwarda. Rękopis został szczęśliwie ocalony z tragedii, która spotkała Bibliotekę Raczyńskich na początku 1945 r., kiedy to cały gmach książnicy, wraz z blisko 90 proc. zbiorów, spłonął. Unikatowy kodeks już wcześniej, w 1943 r., wraz z innymi cennymi obiektami został wywieziony do majątku Raczyńskich - Obrzycka, skąd po wojnie wrócił do Biblioteki.
Zabytkowa księga, oprawiona w brązową skórę, liczy 344 strony. W 2007 r. dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego została poddana kompleksowej konserwacji. Dziś stanowi jedną z pereł zbiorów Biblioteki Raczyńskich.
- Uroczysta inauguracja I edycji Listy Krajowej odbędzie się 17 października w Pałacu Prezydenckim w Warszawie.
- Biblioteka Raczyńskich zaprasza na wyjątkowy pokaz rękopisu 18 października (sobota), godz. 12, Al. Marcinkowskiego 23/24, Herbaciarnia, wstęp wolny.
