Park Szelągowski to miejsce o bogatej historii. Znajduje się w północno-wschodniej części Poznania, na malowniczej skarpie doliny rzeki Warty. Sąsiaduje z zielonymi terenami Parku Cytadela i stanowi część północnego klina zieleni miasta.
Od fabryki prochu do miejsca spacerów
Nazwa parku pochodzi od kupieckiej rodziny Szylingów. Najbardziej znanym jej przedstawicielem był Mikołaj Szyling, ówczesny burmistrz Poznania, złotnik i humanista. To on założył na tych terenach fabrykę prochu, którą w 1557 roku, za zgodą króla Zygmunta II Augusta rozbudowano poprzez zakupienie okolicznych gruntów. Z czasem zakład zakończył działalność, a porośnięte zielenią tereny stały się popularnym miejscem wycieczek mieszkańców Poznania, szczególnie od początku XIX wieku.
Był tu ogród strzelecki
Na tym obszarze znajdował się także ogród strzelecki, którego początki sięgają końca XVIII wieku. Na terenie folwarku Mateusza Willanda syndyk miejski Ernest Mendel wybudował w latach 1796-1803 willę według projektu architekta Dawida Gillego, otoczoną krajobrazowym parkiem. W 1843 roku założenie to przekształcono w publiczny ogródek rozrywkowy z kręgielnią, pawilonem koncertowym i restauracją urządzoną w przebudowanej willi.
W 1922 roku poznańskie Bractwo Kurkowe po przeniesieniu swojej siedziby z Sołacza, założyło w tym miejscu ogród słynący z największej i najnowocześniejszej w ówczesnej Polsce krytej strzelnicy. Obiekt z 37 stanowiskami powstał według projektu architekta Adama Ballenstedta.
Na zboczu skarpy rozplanowano ogród restauracyjny z wejściem przez główną bramę przy promenadzie nadwarciańskiej, obok której znajdowała się przystań kajakowa. Ogród składał się z trzech tarasów, umocnionych murem oporowym. Filary u podnóża schodów wieńczyły rzeźby królów: Władysława Łokietka, Stefana Batorego, Jana III Sobieskiego i Stanisława Augusta Poniatowskiego. Część krajobrazową parku zdobiły także posągi Adama Mickiewicza i Tadeusza Kościuszki.
W czerwcu 1945 roku zorganizowano tu pierwsze powojenne Wianki (Noc Świętojańską), a z pobliskiej przystani uruchomiono regularne połączenia statkiem do Gorzowa Wielkopolskiego.
W latach 1969-1972 w miejscu dawnej strzelnicy wzniesiono Dom Weterana na Szelągu (obecnie pełniący funkcję domu pomocy społecznej).
Po II wojnie światowej teren stopniowo podupadał, mimo planów utworzenia tu obiektów sportowych.
Rewitalizacja i pamiątki historii
W 2009 roku park uporządkowano. W planach pozostaje dalsze zagospodarowanie terenów rekreacyjnych oraz budowa promenady nad Wartą. Do dziś zachowały się ruiny monumentalnych schodów prowadzących w stronę rzeki.
Park nosił niegdyś nazwę Parku Bractwa Kurkowego. W 2009 roku odsłonięto tu głaz z tablicą pamiątkową z okazji 20. rocznicy odrodzenia ruchu brackiego i reaktywowania Poznańskiego Bractwa Kurkowego. W 2017 roku odsłonięto także pomnik Bractwa Kurkowego w rocznicę ustanowienia i reaktywowania Zjednoczenia Kurkowych Bractw RP.
Park Szelągowski wyróżnia się również wysokimi walorami przyrodniczymi. Rosną tu okazałe topole czarne o obwodach sięgających sześciu metrów, platan klonolistny oraz aleja kasztanowców. Wśród ptaków można tu spotkać derkacza, słowika szarego i słowika rdzawego.
Park ten zajmuje powierzchnię blisko 74 tys. m². Najmłodsi mogą korzystać z placu zabaw z piaszczystą nawierzchnią, a dla starszych przygotowano siłownię zewnętrzną.
Dodajmy, że pod koniec ubiegłego roku Park Szelągowski zyskał nową przyjazną przestrzeń dla spacerowiczów. W północno-zachodniej części parku powstały nowe alejki z nawierzchni mineralnej wodoprzepuszczalnej z obrzeżem stalowym. W ramach zadania zrealizowanego ze środków Rady Osiedla Stare Winogrady oraz poprawki budżetowej Rady Miasta Poznania wykonano również nowe schody terenowe oraz zamontowano elementy małej architektury - wygodne ławki z oparciem i podłokietnikami oraz kosze na śmieci.
/JL/
Bibliografia:
- Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002 r.
- Helena Szafran, "Miasto Poznań i okolica", Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk
- materiały ZZM
